Een Munro: Ben Strarav bij Loch Etive

Verder kom je tegenwoordig mensen van alle soorten tegen op de berg. Was het ooit als alle sporten een elitair gebeuren voor met name mannen met veel vrije tijd, tegenwoordig is het een massaal tijdverdrijf voor de gezonde medemens. Wel zal je overwegend mannen zien. Vrouwen hebben het nog niet ontdekt (of zijn te verstandig).  Nationaliteiten die je veel tegenkomt: Schotten (te herkennen aan de vrolijke aard en het goedmoedig pesten van elkaar en medezwoegende "bloody tourists"), Engelsen (bescheiden oogopslag, fluisteren aan de ontbijttafel en de rij thermosflessen thee voor in de rugzakken), Hollanders (gedreven, zetten meegebrachte koffie met een opzetfilter, strak in de kleren). Duitsers (koken echt, met veel groente, hebben manieren).

Wat betreft de sociologie van de Murobagger: Engelsen en Duitsers bewegen zich vaak in groepen. De anderen meestal in koppels, soms (zelden alleen). Groepen zijn fascinerend om te zien. Observeren gaat het makkelijkst in een jeugdherberg. 's Middags kruipen ze bij elkaar bij bakken thee en praten na, onder aanvoering van een de facto leider. Die wordt bewonderd door allen, want hij weet alles van de routes, heeft ze misschien al wel eerder gedaan. De rest is meteen een maatje kleiner als hij in de buurt komt. Het volume van zo'n groep is onhoudbaar, de eenzame wandelaar vlucht naar de leeskamer. 's Ohtends is het gedrag overzichtelijker. Eerst komen de kwartiermakers. Die schuiven tafels bij elkaar en kwakken snel borden neer als waren het handdoeken op het strand. In een strakke taakverdeling werken ze verder tot de tafel vol staat met potjes, plastic bakjes en bekers. De rest komt al snel binnen en onder luid gekakel wordt gegeten. Na een half uur lost de groep op in chaos en de twee kwartiermakers (uiteraard dames) ruimen weer op. De leider maant allen tot snel inappek van de rugzak en vrede keert terug op aarde. Een uur later zie je ze bij hun busje, druk bezig rugzakken door elkaar te gooien.

De koppels zijn gedreven mannen van dertig tot en met zestig. Ze weten wat ze doen en laten zich niet afleiden. De kaart wordt bestudeerd, de route gedaan, een boek gelezen. Een expeditie in vestzakformaat, maar laat ze maar schuiven.

Als eenzame bagger ben je vaak het beste uit. Dat is natuurlijk een puur persoonlijke mening, maar je kan lekker je eigen gang gaan als je wilt.Wil je aanspraak? Zo geregeld. Schotten kletsen makkelijk, je kan zo de avond verlummelen in gesprek over Munros.

Zoals ieder recreatief gebruik van de schaarse 'natuur'gebieden in Europa heeft ook Munrobaggen fervente voor- en tegenstanders. Laten we beider argumenten op een rijtje zetten

• Het geeft wandelaars een doel, een Graal om na te jagen. Dat brengt ze uit de luie stoel de Hooglanden in en houdt ze gezond;
• Het dwingt je om alle hoge gebieden van Schotland te bezoeken;
• Het genereert veeeeel geld uit toerisme: ze moeten allemaal eten en slapen;

• Het 'scoren' maakt mensen dom. In het gevecht om de top vergeten ze hun veiligheid en gaan door als ze zouden moeten afdalen;
• Echte Baggers zien niets behalve Munros. Ze overzien de schoonheid van een eenvoudige Corbett of, nog erger, van een wandeling op lage hoogte;
• De concentratie op de Munros draagt sterk bij aan de erosie op die toppen;
• Het is gedaan met de rust, vooral in de weekends.

Ze hebben allemaal gelijk. Het plezier in de schoonheid moet voorop blijven staan. Een beetje verstandig mens doet ook eens wat anders dan baggen. Aan onnodige erosie door illegale afkortingen doe je niet mee. Wat betreft de drukte: er zijn nog zoveel manieren om geen mens tegen te komen in Schotland, dagen lang desnoods, dat die paar Baggers er wel bij komen.

Ook de eerste die het net niet redde, een voorbeeld voor ons allen. Hij bewaarde twee toppen voor het laatst: The Inn Pinn op Skye en ... .... In de Cairngorms. Helaas, The Inn Pinn bleek twee keer te moeilijk en ... hij stierf, wellicht des te nobeler doordat hij niet the eerste was die alle Munros had betreden. Zijn aantekeningen zijn bewaard gebleven. Hij was de vader van de vage regels die bepalen wat een Munro is, wat een top en wat helemaal niets is. Alle herzieners (Bennet, Brown....) danken hun werk aan zijn vaagheid. Heerlijk, net als het feit dat 3000 voet nooit 913 meter of nog erger, 900 meter is geworden.

Net als Munro een predikant. Die lieden konden blijkbaar zoveel vrij nemen als ze wilden en vonden overal onderdak. Robertson reisde wat af, weken, soms maanden achtereen. Hij was een echte bagger en streefde het 'compleat worden' met woeste ijver na. Onderweg deed hij altijd met succes een beroep op de eenvoudige (of minder eenvoudige) lieden die in de lege en nauwelijks door wegen doorsneden gebieden woonden.

Hamish is mijn held. Opgegroeid (na een tussenperiode in Zuid Afrika) naast Loch Rannoch was hij als kind al ondergedompeld in twee zaken: een godsdienst waar hij onder andere een diep respect voor de natuur uit overhield, en de Schotse bergen om hem heen die voor hem en zijn kameraden een natuurlijke speeltuin werden. Na kantoorbaantjes werd hij leraar 'outdoor' op een kostschool. Een van zijn initiatieven waren tochten met groepen jongens waarin hij ze leerde zichzelf te redden en waar het scoren van Munros hun een doel gaf om na te streven. Uit zijn boeken blijkt hoeveel hij genoot van kinderen die moeilijkheden overwonnen. Het waren trouwens geen rijkeluiskinderen, hoewel hij ook daar geen probleem mee had, want de bergen maken iedereen gelijk.

Hamish was de eerste die alle Munros in een keer bezocht, alleen op eigen kracht. Water peddelde hij over in een vouwkano, lange lappen weg fietste hij. Zijn boek over deze tocht is een juweel. Plezier, balen, vriendschap, diepe religieuze ervaringen, alles staat erin. Dat niveau heeft hij in geschreven woord nooit meer bereikt. Hij heeft wel prachtige routeboeken geschreven en ontelbare artikelen voor tijdschriften. Een exotische pennenvrucht is een bloemlezing van Schotse bergpoëzie.

Hij stond opeens in de Op Pad: xxx xxx. Een leraar die zijn droom waar maakte en toen gewoon doorging.

Astmatisch, overgewicht, a-motorisch: geen echte wandelaar. Toch na zijn eerste bezoek aan Schotland met ziel hart en ziel verkocht aan dat heerlijke land en zijn bergen. Vrijheid om te gaan en staan waar je wilt, 'Four Seasons in a Day', een jongetje te kunnen zijn dat gaat spelen op een braakliggend landje dat groter is dan Nederland. Of ik het haal, de lijst copmpleat te hebben, dat is onzeker. Zeker is dat ik nog vele jaren hoop in Schotland rond te lopen, soms baggend, een andere keer een doorgaande tocht makend, meestal alleen, soms met anderen.

 Dit is een moeilijke vraag, die een paar aspecten heeft.

• Zwaarte. Reken op een volle dag met minstens drie uur en rond de duizend hoogtemeters tot de eerste top. Alleen, hoe is de aanloop? Soms van de weg recht omhoog (Kintail), een genot met droge schoenen. Een andere keer ploeter je eerst twee uur door een bos of over een stuk kapotgetrapt hoogveen, minimaal tot je enkels in de blubber. Dat scheelt nogal, vooral mentaal;
• Complexiteit. "De" top is vaak niet makkelijk te vinden. Voortoppen, plateaus met drie, vier cairns die even hoog lijken, je komt van alles tegen. In de wolken moet je echt op jezelf kunnen vertrouwen met kaart en kompas. Als je verdwaalt kan je in serieuze problemen komen;
• "Objectieve" gevaren heb je in Schotland niet zo veel, maar je kan ze wel opzoeken. Bereid je goed voor, zelfs de tamste berg heeft zijn gevaarlijke plekken, zeker in de winter. Vraag lokaal hoe de sneeuw- en ijscondities zijn en de weersvoorspelling. Om maar iets te noemen: natte sneeuw op ijs komt regelmatig voor in de winter. Dan helpen stijgijzers en pickel niet, je glijdt gewoon heel rustig van de berg af, gebroken botten en erger tegemoet. Hoogtevrees hoef je vrijwel nooit te hebben, op een paar plaatsen na die vrijwel altijd te vermijden zijn door een andere route te kiezen of door een kam te verdelen in twee wandelingen, een van elk uiteinde;
• Het weer. Dat is berucht wisselvallig in Schotland. Wees daarom in ieder geval qua kleding en uitrustig goed voorbereid. In winter en voorjaar pickel en stijgijzers, en in alle seizoenen warme en droge reservekleding. Natuurlijk altijd kaart en kompas, want als de wolk naar beneden komt wordt de wereld één grote bak grijze aardappelsoep. Wel eens een white-out meegemaakt? In de winter, in de wolken, met wat vers vallende sneeuw, je weet echt niet waar ed grond ophoud en de lucht begint. Je ziet dus ook die afgrond een meter voor je uit niet. Wees voorbereid! Het hoeft allemaal geen ramp te zijn, het kan zelfs fanbtastisch avontuur opleveren, maar je moet niet worden verrast.
• Logistiek. Dat is wel vaak lastig. Openbaar vervoer helpt je met name bij je eerste honderd Munros, maar dan moet je wel geluk hebben om een goede verbinding voor heen-en terugrit te vinden. Als je een auto ter plekke hebt zit je gebeiteld, dan blijft wellicht een vijftigtal Munros over waarvoor je op een afgelegen plaats moet overnachten.